بخشی از جهیزیه بانویی در شوشتر

اسناد تاریخی همواره منبع مهمی از اطلاعات با ارزش در خصوص  آداب و رسوم ، نحوه معیشت  و جزئیات متنوعی از زندگی مردم مناطق مختلف را برای ما بازگو می کنند ؛ سند پیش رو سیاهه ای است از اشیاء و اقلامی  که در جهاز یکی از خواهران تاجرِ شوشتریحاج محمد کاظم اقبال ” ،  بعد از فوت وی ، بتاریخ ۱۴ شهر صفر انور۱۳۶۳ مصادف با ۱۸ اسفند ۱۳۲۲ شمسی ثبت شده است .

 بسیاری از این اشیاء امروزه در خانه ها وجود ندارد ، همچنین نام تعدادی زیادی از آنها برای بسیاری از ما نا آشناست ، خصوصا منسوجات و پارچه هایی که برای دوخت  لباس و تن پوشهای مختلف مورد استفاده قرار می گرفته است .

در این مورد از آقای حاج سید علی اکبر احمد زاده که بواسطه شغل خود کمک زیادی به معرفی منسوجات ذکر شده در این سند نمودند ، کمال امتنان و تشکر را داریم ، همچنین از آقا شیخ محمد علی شرف الدین بخاطر راهنمایی هایشان ، خداوند سایه بزرگان ما را بر سرمان پایدار بدارد .

qabale 1

شرح سند

کاسه کشمیری باریک = ۲ = ۳ = ۴= ۵ { عدد } ( هر کدام از اعداد احتمالا معرف یک نوع خاص می باشد  )

کاسه روسی (رویی)  قرمز  = آبی

صحن کشمیری = سفید گلدار روسی (رویی)  – کشمیری

جام بلور ۳ – قندان بلور ۴ – گیلاس سبز آبی بارفَتَن ( شیشه های نازک یا نسبتا نازک که شکننده و ظریف ساخته می شد – در فرهنگ شوشتری با کنایه به افراد زود رنج این عنوان را اطلاق می کنند ) ۹ –  زیر جام و زیر گیلاس ۹

–  گلدان سفید آبی ۴ – گلاب پاش ۹ – غوری قرمز ۴ = سفید ۱

نمک دان زوجی ۶ = فردی ۶

–  گیلاس کوچک ۳ – فنجان کوچک ۶

–  چراغ رو میزی ۱ – چراغ حباب ۱ – لاله شمعی ۴ –  چراغ کوکب ۱

قاشق فغفور ۵  = چوبی  ۳۴ ؟  – پِیک فغفور ۳

؟ اطاق – تخم سیمرغ بزرگ کوچک ( تزیینی ) ۹

آینه کوچک ۹ – آینه پشت چوبی – آینه بزرگ سنگی = براق ۲

–  ساعت دیواری بزرگ ۱ –  لِحر ( رحل ) با قرآن ۱ –  کرسین کوچک ۲ = بزرگ ۱

 – جعبه کار اصفهان ۸ –  جعبه کار شوشتر ۵ –  جعبه جا استکان ۱

 –  استکان ۳ –  زیر استکان  ۳ – قاشق ورشو چای خوری ۲

– { طِکّه گُزَر نقره } ( وسیله ای که کش و یا بند شلوار و زیر شلوار را بوسیله آن در محل خود قرار می دادند .  ۱ – رو تُقچه ۱۱ –  تُقچه پوش ( طاقچه پوش )  ۸

 – جام ورشو { آبخوری } ۱ – قندان ورشو ۱

صفره { قند } مخمل سبز ۱ – { سر بخوری } ۱ – سطل خالی ۲۲

کفش ؟ ۱ زوج = مخمل سبز ۱ زوج = { قلابی } ۱ زوج

سینی منقل زرد ۲ – یخدان بزرگ ۲ –  قالیچه ۱ تخته  –

صورت مس ها باین موجب می باشد تاریخ فوق

خونچه مس بزرگ ۱ = کوچک ( سینی های بزرگ پایه دار ورشو یا مس که در مراسمات مختلف جشنها و عزاداریها مورد استفاده قرار می گرفت ) –  تَشتی بزرگ ۱ = کوچک ۱–  قاب با زیر قاب ( کاسه مسی پایه دار منقوش ) ۲ – مَسقنَه بزرگ ۱(ظرف مسی بزرگ دارای یک دسته با گردن بلند و باریک که قسمت پایین ظرف گشادتر ساخته می شد )  = کوچک ۱ – آفتابه ۱ – تاس حمام ۱ – پیاله حمام ۲ – تشتَک حنا ۱ – دولچه حمام ۱ – تاس ۱– کِتلی ۱ –  تشتول ۱ – کمچه و بره ۲ – سینی بزرگ۱

qabale 2

برگ دوم سند

پرده تِریک { ۲ } عدد (پارچه ابریشمی نازک گلدار که از هند وارد می شده ) –  دوُم گل قز ۷  ( نوعی رو سری توری پولک دوزی شده که در جشنها و عروسی ها استفاده می شده و در رنگهای مختلفی بافته می شده) – دوم ابریشمی ۵ –  دوم قز زرد ۱( از نخ ابریشم بافته می شده ) – ابریشم سبز ۱ کفه – بقچه قلمکار ۱ – کِرب ؟ ۱ قواره – { رادینوال ؟ } –  تریک گلدار زرد –  شُرمِز گلی ۲ زرع ( پارپه ای فرنگی بوده بصورت ساده و گلدار ، حالتی لَخت داشته و برای دوخت پیراهن زنانه استفاده می شد )

تریک آبی ۲ زرع ( از این پارچه علاوه بر پیراهن ، شلوار غری و زیر شلوار هم می دوختند ) – پیرهن کش ابریشم – پیرهن تریک نارنجی –  زیر جومه کتان رنگی ( منظور زیر شلوار بوده که از کتان فرنگی دوخته می شد ) –  فِلالی آل ( پارپه ای شبیه به کتان بوده برای دوخت پیراهن ) – چیت زری ( پارچه چیت از نخ خالص بوده ، هم بصورت ساده و هم گلدار بوده است ، این پارچه از اسپانیا و ژاپن هم وارد می شده ) – شجر گلدار ( چون دارای نقش درخت و بوته بوده است شجر می گفتند ) – تریک سفید – { تریک } گلی – { تریک } آبی گلدار – چادر وایِل زرد ( پارچه ای سبک و نازک بوده که در عروسی ها و جشن ها استفاده می شد ) – پیرهن روح اَفندی ( این پارچه ژاپنی بوده و روح الافندی نیز می گفتند ، شبیه پارچه ژرژت بوده ) –  تریک نارنجی – شُرمز سبز – قناویز{سبز} (شبیه به ساتن بوده است و از آن کُت هم می دوختند ) – شجر گلدار آل = نارنجی = قناویز سبز گلی = شجر سبزکتان فرنگی سفید = زرد = جُرجِت آل – کتان فرنگی سبز = ؟ نارنجی  – کوت شُرمِز گلدار = تریک سبز – اطلس زرد ( پارچه ای ساده شبیه به پارچه ابریشم اما ضخیم تر از آن )  = تریک آل – شرمز آبی – اطلس آل = تریک آل = تریک آبی بقچه رارائی – جا نماز ( سجاده ) – دست کش ابریشم – دستمال ابریشمدستمال کِرپ – تریک گُلی – پیرهن روح اَفندی – چادر قَز ( نام خانوادگی قز باف در شوشتر یادگار افراد و خانواده هایی است که این بافته فراموش شده را می آفریدند ، از این پارچه چادرهای زیبایی می دوختند که زنان و دختران جوان بر سر می کردند –  چارِ قَز مَزن سَرت ، چارِ قَز گِرونَه  ، چارِ قَز کوشِ گُلی رَسم ِ جاهِلونه  ) – ماره و رو شور و غیره – خلاخل نقره ( زیوری که بر مچ پا می گذاشتند – حُجول ، به زبان محلی ) – غازک طلا – گوشواره طلا .

با تشکر از بهروز قوامی بخاطر اهدای این سند .

شوشتر را دوست بداریم

سعید زاهدزاده

نویسنده: saied

کاردان هنرهای تجسمی و کارشناس باستان شناسی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *