آسیواAsiova ( آسیاب ها ) مرکز مهم اقتصادی شوشتر

 

قسمت اول

تاریخچه

آسیوا Asiova  در گویش شوشتری به آسیاب ها اطلاق می شود که بدلیل وجود آبشارهای زیبا و موقعیت منحصر بفرد آن به آبشارها موسوم شد ؛ بنا بر عقیده بسیاری از صاحب نظران ساخت آن به دوره ساسانی منتسب  می باشد و جزو پروژه عظیم حلقه آبی شوشتر بود که همزمان با بند میزان ، پل شادروان و سایر پل بندهای شوشتر ساخته شده است .

 آنچه به اثبات رسیده این است که ، خوزستان همیشه بعنوان انبار غله ایران و بزرگترین قطب کشاورزی در ادوار تاریخی ، نقش تعیین کننده ای در اقتصاد ایران داشته و در جنگهایی که پادشاهان ایران طی سالهای طولانی با دشمنان خود داشتند ، خوزستان و خصوصا مرکز آن – شوشتر-  با زمینهای وسیع وحاصلخیز خود ، پشت جبهه و مرکز تدارکات این نبردهای سرنوشت ساز بوده است ، به همین خاطر ، شاپور – شاهنشاه ایران –  پس از غلبه بر والرین ، امپراطور روم ، بهای آزادیش را ساخت و یا تعمییر تاسیسات آبی و زیر بنایی کشاورزی شوشتر تعیین می کند ؛ واضح است که چنین پروژه عظیمی یک طرح ملی بوده که علاوه بر توسعه کشاورزی در شوشتر و خوزستان ، تامین کننده منافع ایران در مواقع حساس اقتصادی و سیاسی  نیز بوده است .

اما آسیوا ، مانند هر مکان دیگری در طول حیاط خود دوران طلایی و افولی داشته که  گاه و بی گاه    سیمای فعالیتهای انجام شده در آن را دگرگون  می کرد ، از جمله تاسیس کارخانه یخ سازی و دیگر ، تاسیس اولین کارخانه برق آبی کشور که توانسته بودند در طول حیات خود افراد زیادی را به خدمت گرفته و باعث رونق اقتصادی خانواده ها و در نتیجه شهر شوشتر شوند .

آسیابها

گفته می شود که در مجموع حدود 32-30 آسیاب در ضلع غربی و شرقی این محل وجود داشته است که از نظر مهندسی ساخت به دو شیوه متفاوت موسوم به شیوی ( شیار شیب دار که محل عبور آب بود ) و تنوره ای ( به شکل چاه که آب از بالای آن با فشار و چرخش به پایین می ریخت ) ساخته شده اند .

به نظر می رسد که آسیاب های شرقی قدیمی تر از بخش غربی باشد ، چرا که زودتر از رونق و آبادی افتادند و امروزه هم مسیر تردد آنها بسیار ناهموار است و عبور و مرور به سختی صورت می گیرد و دلیل دیگر نیز شواهد موجود معماری آن و بقایای این بناهاست که در مقایسه با آسیاب های قسمت غربی می توان به تأخر و تقدم زمان ساخت آنها پی برد .

هر آسیابی نامی داشت که موقعیت آنرا تعیین می کرد و معمولا نام مالک آنرا بر خود داشت ، مانند : آسیاب اسد ، آسیاب حج آ مندل و… ، در مواردی مالکین به مدت چندین سال آسیاب را به شخصی اجاره می دادند که اجاره نامه های آن هنوزدر دست برخی افراد وجود دارد .

 

روان نویسی این سند در آینده ارائه خواهد شد ؛ منبع : مجموعه شخصی نگارنده

این محل در تمام طول سال و ساعات شبانه روز در حال تردد و رفت و آمد کارکنان و مشتریان بود و دایره این خدمات نه تنها شامل مردم شوشتر و روستاهای اطراف آن  می شد ، بلکه تمامی روستاهای اطراف و شهرهای همجوار را نیز در بر می گرفت ،  مکانهایی چون  : لالی ، عنبل ، مسجد سلیمان و رامهرمز … ادامه دارد .

نوشته : سعید زاهدزاده

با تشکر از دوست عزیزم آقای احمد چرخابیان و برادر بزرگوارشان محمد پردیس که در ارائه برخی مطالب ما را یاری دادند .

 

نویسنده: saied

کاردان هنرهای تجسمی و کارشناس باستان شناسی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *