بایگانی ماهیانه: ژانویه 2013

عکس ها و خاطره ها

 

عکسی از دانش آموزان دبستان ششم بهمن (۲۲ بهمن ) سال ۱۳۵۰

 

این دبستان نبش چهارراه شهید رجایی واقع بود و بعد از انقلاب به دبستان ۲۲ بهمن تغییر نام پیدا کرد ، در حال حاضر نیز دار القرآن عترت در این مکان مشغول فعالیت می باشد .

این عکس در سال ۱۳۵۰ توسط علی اکبر ریخته گر زاده که در آن زمان در عکاسی گنج زاده مشغول کار بود برداشته شده است و توسط آقای احمد(زمان ) زاهدزاده – انباردار هنرستان شهید رجایی – در اختیار ما قرار گرفته است .

ایستاده از راست : ذوالفقار صفریان (آموزگار) – محمود محب زاده – حمید سودمند – احمد (زمان) زاهدزاده – سید محمود نقیب – مرتضی رافعی – زمان ناظر زاده

 نشسته از راست : مجید تفضلی – شهید مبصّر – …عراقی پور – …پور قصّاب

تهیه و تنظیم : سعید زاهدزاده

 

 

عکس ها و خاطره ها

 بازدید مهندس سالور – استاندار خوزستان – از آسیوا

این عکس  مربوط به حضور مهندس عباس سالور استاندار وقت خوزستان در آبشارها ، حدود سال ۱۳۴۲ یا ۴۳ شمسی می باشد که پس از مراسم کلنگ زنی خیابان کمربندی – حد فاصل میدان باطنی تا نبش ساختمان سپاه پاسداران – در این محل حضور پیدا کرده و از کارخانه برق مستوفی دیدن نموده است ، افراد حاضر در این عکس به افتخار حضور استاندار وقت ، در فصل زمستان از بالای آسیاب ” حج آ مَندل ”  به داخل آب پریده اند ، این عکس در کنار کارخانه و پشت به دیوار پُل گَرگَر برداشته شده است .

ایستاده از راست ردیف اول : ۱- محمد افروشه ۲- محمد رضا افروشه ۳- محمود بو علی زاده ۴- ؟ ۵- مرحوم کاظم نجف زاده

ردیف دوم از راست : ۱- نا مشخص ۲- مرحوم قربان ؟ ۳- نا مشخص ۴- نا مشخص ۵- مرحوم محمد علی طهوری ۶ – نا مشخص

ردیف سوم : ۱- استاندار ( مهندس عباس سالور ) ۲- مرحوم جواد شاپوریان ۳- بین استاندار و مرحوم شاپوریان : کریم بهروزی ( کیا فروغ ) دو نفر آخر نا مشخص

با تشکر از آقای محمد افروشه که این عکس را در اختیار نگارنده قرار دادند .

 

مهندس عباس سالور

فرزند قهرمان میرزا عین‏السلطنه و نوه‏ی عبدالصمد میرزا عزالدوله فرزند محمدشاه قاجار است. سالور در ۱۲۹۴ در تهران تولد یافت و پس از انجام تحصیلات ابتدائی و متوسطه وارد دانشکده‏ی ادبیات تهران شد و درجه‏ی لیسانس در زبان خارجه و ادبیات فارسی گرفت. چند سال بعد درجه‏ی فوق‏لیسانس از دانشکده‏ی حقوق و علوم سیاسی در علوم اداری دریافت نمود. متعاقبا چند دوره کوتاه مدت مدیریت را در آمریکا گذرانید. سالور خدمات خود را از وزارت کشاورزی از سمت منشی شروع کرد و در سمت معاون وزارتخانه به پایان رسانید. به این ترتیب که مدتی رئیس کارپردازی و کارگزینی بود، بعد مقام مدیرکلی یافت، چندی در آن سمت باقی ماند تا اینکه پس از تصویب قانون اصلاحات ارضی ، برای اجرای آن سازمانی به نام ” سازمان اصلاحات ارضی” به وجود آمد. سالور با سمت معاون وزارت کشاورزی در راس آن سازمان قرار گرفت و نسبت به تشکیل سازمان و پیاده کردن قانون ، جدیّت تامی به خرج داد ؛ بعد از آنکه کار اصلاحات ارضی بر محور اصلی خود استوار گردید، سالور به استانداری کرمانشاه مامور شد. دو سالی در آنجا بود، اصلاحاتی انجام داد، سپس به استانداری خوزستان برگزیده شد و مدت هشت سال در آن استان پهناور مامور خدمتگزاری مردم بود. سالور پس از استانداری خوزستان، کار حساسی قبول نکرد فقط در دانشکده علوم اداری و مدیریت بازرگانی و دانشکده‏ی علوم سیاسی، اجتماعی به تدریس اشتغال داشت. مدتی هم در شرکت گاز از مدیران بود.

با آرزوی سلامتی  ، سعید زاهدزاده .

 

عکس ها و خاطره ها

 

تعدادی از دانش آموزان و معلمان مدرسه راهنمایی ابوریحان

این بخش از سایت تاریخ ، فرهنگ و باستان شناسی شوشتر ، با این هدف آغاز می شود تا بتواند با کمک شما دوستان و عزیزان - با استفاده از عکسهای قدیمی که نزد بیشتر خانواده های شوشتری موجود می باشد - و با اشتراک گذاشتن آنها در دهکده جهانی (اینترنت) ، گوشه ای از فرهنگ و تاریخ این شهر را نیز معرفی کند ؛ منتظر همکاری شما در این زمینه هستیم .

این تصویر که توسط آقای احمد ( زمان ) زاهدزاده بدست ما رسیده است مربوط به سال ۱۳۵۴ شمسی می باشد و مدرسه راهنمایی ابوریحان (۱۷ شهریور و نیکان فعلی ) را نشان می دهد ، همانگونه که در پس زمینه عکس مشاهده می شود ، اطراف این مدرسه که محدوده ترمینال و خیابان کمربندی و حوالی آن را شامل می شود بصورت غیر مسکونی بوده و زمینهای باز و باغات و زمینهای کشاورزی در آن حوالی در طی آن سالها وجود داشته است .

افرادی که در این عکس مشاهده می شود ایستاده از راست عبارتند از : مرحوم عبدالرضا عجمی (دانش آموز) – مرحوم سپهری ( دبیر جغرافیا ) – ابراهیم فراتی (دبیر ریاضی ) – هوشنگ پروانه (دبیردینی و معارف ) – احمد (زمان) زاهدزاده (دانش آموز) – محمد علی گُل (دانش آموز) .

در انتظار عکسهای به یاد ماندنی شما هستیم ، سالم و تندرست باشید .

 سعید زاهدزاده

 

اسناد تاریخی

الواصل ( رسید ) 

یکی دیگر از اسناد مالی که در گذشته در بین تجار و کسبه و سایر طبقات مردم در جریان بوده است ، الواصل یا در زبان امروز ” رسید ” نام داشته است .

وجود این سیستم قانونی در مناسبات اقتصادی باعث عدم بروز مشکلات مالی متعددی می شد که امروزه گریبانگیر افراد زیادی در جامعه شده است .

این نکته بدین معنی نمی باشد که در گذشته سوء استفاده های مالی نمی شده  اما بطور حتم راهکارهای قانونی و عرفی موجود ، راههای تخلف را برای افراد سود جو محدود می کرده است .

سند مورد نظر مصادف با دوم بهمن ۱۲۳۷ شمسی تنظیم گردیده است .

 ” روان نویسی سند “

مبلغ سه تومان {و} چهار هزار{و} پونصد دینار رایج خزانه که عبارت از سی{و} چهار عدد {و} نصف ریال محمد شاهی {می} باشد از معرفت عالیشأن ، رفیع مکان ” آقا اسداله ” خلف مرحوم جنت مکان آقا “محمد جعفر” از بابت حواله اقا “محمد کاظم” ، خلف مرحوم جنت مکان ، “حاجی نظام”  تاجر بهبهانی از بابت پول یک طاقه چادر ، واصل و عاید این داعی ، اَقل العباد ” ابوطالب” خلف مرحوم “ملا کلبعلی” شده و این چند کلمه بعنوان الواصل قلمی گردیده ، و کان ذالک فی تاریخ ۱۹ شهر جمادی الثانی  ۱۲۷۵

نوشته روی مُهر : منتظر لطف الهی ابوطالب

 این “الواصل” از بابت ” براتی ” بوده است که ابوطالب در دست داشته و به احتمال بسیار، جنسی را به آقا محمد کاظم تاجر بهبهانی فروخته است که مابقی پول آنرا که معادل طلبش از آقا اسداله بوده است در قالب نوشتن براتی بدست ابوطالب داده است و بدین ترتیب ابوطالب از سوی آقا اسداله به پول خود رسیده و آقا اسداله نیز بدهی خود را به تاجر بهبهانی پرداخته است .

سعید زاهدزاده – موفق باشید

اسناد تاریخی

سندی ازساخت اولین پل بُتنی در شوشتر

با تخریب بخشی از پل تاریخی شادروان توسط سیلابی که در اواخر حکومت قاجار بوقوع پیوست ، مشکلات فراوانی برای اهالی شوشتر و کسانی که به این شهر رفت و آمد می کردند  بوجود آمد ، چرا که عبور و مرور بوسیله قایق ، کلک و یا جسر* صورت می گرفت و این امر در مواقعی نیز با خطراتی همراه بود که منجر به گرفتن جان و مال زیادی از مردم می شد و گاهی بدلیل بالا آمدن آب رودخانه و عدم امکان استفاده از جسر ، تا چندین هفته ارتباط شوشتر با بخش غربی آن کاملا قطع می شد .

این مشکل به قوت خود باقی بود تا اینکه پس از پیگیری های مداوم انجمن شهر ، نماینده شوشتر در مجلس و سایر مسئولین ، به منظور گرفتن موافقت دولت در احداث پلی جدید بر روی رودخانه شطیط ، این اتفاق بزرگ در تاریخ ۱۳۴۰ شمسی صورت گرفت و آغاز این پروژه مهم عملی گردید ؛

ادامه توضیحات فنی ساخت پل جدید شوشتر را از روی سندی می خوانیم که توسط سید حسین شمس شهردار وقت شوشتر برای استاندار خوزستان ، حضّار و سایر شرکت کنندگان در افتتاحیه این پل قرائت نموده است .

 

( شهرمان را دوست داشته باشیم ) 

سعید زاهدزاده

توضیحات :

* قایق مسطحی که از چوب یا فلز ساخته می شد و  بوسیله کابل یا طنابی ضخیم که در عرض رودخانه می بستند ، هدایت می شد و بوسیله آن حیوانات و انسانها را از رودخانه عبور می دادند ؛ هنوز در شعیبیه شوشتر جسری قرار دارد که اتومبیل ها و کامیونها را نیز جابجا می کند .

 

اسناد تاریخی

حاج علی اکبر کریمی شوشتری
مالک گاراژ باربری ” عصر جدید “

سابقه حضور اتومبیل در شوشتر را از افراد مطلع که جویا شدم ، اطلاع دقیقی در دست نداشتند ؛ عده ای حضور آنرا منتسب به دهه ۴۰ می دانند ، برخی نیز به دهه ۳۰ ؛ اما سندی مربوط به سال ۱۳۱۳ شمسی در کتابخانه شخصی خاندان شرف الدین نگهداری می شود که گویای نکات جالب توجهی در این زمینه است.
این سند بعنوان قدیمی ترین مدرک یافت شده از حضور اتومبیل در شوشتر ، به وجود اولین گاراژ باربری در شهر نیز اشاره دارد. حاج علی اکبر کریمی شوشتری ، از افراد با استعداد و زیرک زمان خود بود که در اوایل حکومت پهلوی و آغاز توسعه راهها ، تکنولوژی و صنایع ، اقدام به راه اندازی گاراژ باربری بنام ” عصر جدید ” در مرکز استان نموده بود. (هر باربری در مبداء و مقصد دارای گاراژ مشخصی بوده است )
سند ارائه شده در این نوشته ، مشخص می کند که این باربری در تاریخ ۱۹ شهریور ۱۳۱۳ تعداد ۵ صندوق را که از محمره به اهواز رسیده ، توسط اتومبیل به شوشتر منتقل کرده است . گیرنده این محموله ، آقا محمد حسن آقا می باشد و به احتمال بسیار این محموله از بمبئی ارسال شده و وجود این گاراژ باربری نشان می دهد که رونق باربری بوسیله جهاز و کشتی ، در شاخه گرگر دراین زمان رو به زوال گذاشته است.

اتومبیل باربری مذبور طی ساعات حضور خود در شوشتر بار تجار ، کسبه و سایر مشتریان را که به اهواز ، محمره و روستاهای ویس و بند قیر می بایست حمل می شد ، با خود می برده و در این بین مسافرانی نیز داشتند که در آن زمان با وجود راه خاکی و ناهموار شوشتر و اهواز می بایست به سختی و با مشقت این راه را طی کرده تا به مقصد می رسیدند ، نبود جاده آسفالته امروزی و نیز پل های مواصلاتی از جمله ” پل بند قیر ” و استفاده از جسر برای عبور اتومبیل ها از رودخانه دشواری این سفرها را دو چندان می کرد و از همه مصیبت بارتر زمانی بود که می خواستند فرد مسنّ یا بیماری را به اهواز برسانند یا به شوشتر بازگردانند ، آنهم در کنار یا بر بالای این باری که می بایست حمل می شد .

سند مورد نظر از قدیمیترین اسنادی است که به وجود اتومبیل های حمل و نقل عمومی بین شوشتر و اهواز در دوره پهلوی اول اشاره دارد ؛ لازم به ذکر است ، ورود اتومبیل در ایران از دوره مظفرالدین شاه آغاز گردید ، در دوره ناصرالدین شاه بصورت استفاده عمومی رشد کرده و در دوره پهلوی اول توسعه پیدا کرد. اتومبیلهای بنز آلمانی و زایس روسی ، دوج و پی کاب شورلت آمریکایی نیز از جمله اولین اتومبیل های وارداتی به ایران بوده اند .

سعید زاهدزاده – شادکام باشید

معرفی یک اثر باستانی

 

روستای تاریخی ” گرّو  Garro

 به فاصله ۵ کیلومتری جاده شوشتر به مسجد سلیمان و در سمت چپ جاده ، مسیری فرعی ما را به روستای تاریخی گرّو که در پشت آخرین کوهپایه های زاگرس واقع شده است می رساند ؛ روستایی نزدیک به پنجاه خانوار که به شغل کشاورزی ، دامداری و یا به کارگری می پردازند ؛ ساکنان روستا در همین چند سده اخیر از مناطق سردسیر به این مکان مهاجرت کرده اند و سابقه سکونت تاریخی در آنجا ندارند .

وجه تسمیه “گرّو” به دو معناست ، اول در زبان بختیاری “گرّ” به معنی شکاف و اشکفت بکار برده می شود و” اُ ” ، همان آب است که در مجموع معرف مجموعه ای از چشمه ها ، اشکفت ها و دست کند هایی است که در این روستا وجود دارد و دوم اینکه ،  قابلیت درمان آب چشمه ای از چشمه های آنجا برای بیماری ” گرّی ” یا کچلی حیوانات است که در باور ساکنان محلی وجود دارد .

علاوه بر آن چشمه ها ، قدمگاهی بنام حضرت ابالفضل (ع) – بر اساس خوابی که شخصی چندصد سال پیش دیده بوده – نیز باعث تجمع اهالی در این مکان بوده است ؛ اما پیشینه تاریخی منطقه فراتر از سده های اخیر است ؛ طی بازدیدی که چندین بار از این روستا داشته ام ، شواهد و یاقته های متعددی از دوره های تاریخی پیش از اسلام بدست آمده که بر اهمیت این منطقه منحصر بفرد اشاره دارند .

قدمگاه با اتاقی محقر و گنبدی مضرّس و کوچک به سبک سایر قدمگاههای روستاههای اطراف شوشتر ، بر روی صخره ای بر بلندای دره ای کم عمق ساخته شده است و قبور متعددی از درگذشتگان روستاییان ، در اطراف آن قرار دارد ؛ هر چند استفاده از این مکان بعنوان گورستان ، چهره آنجا را دگرگون نموده است اما با چشمانی جستجوگر می شود بقایایی از دیوارهای قدیمی ، پلکانهای دسترسی و کانالهای انتقال آب که بوسیله گل و لای مسدود شده اند را مشاهده کرد ؛ در اطراف ، استودانهایی نیز دیده می شود که در آنها حفره هایی به شکل تابوت در میان سنگ حفر گردیده که مخصوص جای دادن استخوانهای اموات خصوصا در دوره ساسانیان می باشد ، وجود سفالهای ساده و لعابدار ، و بخشهایی از ظروف کوچک شیشه ای گویای وجود کوره های پخت سفال و گارگاه شیشه گری در گذشته بوده اند ؛ علاوه بر اینها وجود چشمه ها ،  چاهها و بقایای معماری سنگی  که در اطراف این دره کوچک واقع شده بر اهمیت این سازه تاکید دارد.

موقعیت جغرافیایی خاص این ساختارها بعلاوه آداب و سنن مردمان پیش از اسلام ، آنهم در یک محدوده غیر شهری ، همچنین وجود بقایای سازه های معماری ویژه در این مکان می تواند ، وجود  معبد و پرستشگاهی ، از اواخر دوره اشکانی و اوایل ساسانی را در این مکان به اثبات برساند ، که بعدها بصورت قدمگاه و قبرستانی در آمده است . روستاییان اطراف برای برگزاری اعمال آیینی و مناسک مذهبی و نیز دفن اموات خود برای رسیدن به حیات ابدی جهان پس از مرگ ، به این معبد ( پرستشگاه ) می آمده و بدن خود را در آبی که از طریق کانالهایی وارد استخری کوچک می شد شستشو می داده و به عبادت مشغول می شدند ، وجود سفالهای شکسته فراوان در اطراف می توانسته بخشی از هدایایی باشند که زائران به معبد هدیه می کردند و در این میان صنعتگران و هنرمندانی که شواهدی از کوره های سفالگری و شیشه گری آنها در اطراف وجود دارد ، می توانستند از قِبَلِ این زیارت کنندگان در آمدی کسب کنند ؛ یا شاید بتوان گفت کارگاههای مورد نظر زیر نظر معبد فعالیت می کرده که در آمد آن عاید تشکیلات معبد می شد ، درست مانند آنچه در دوره های مختلف تاریخی و پیش از آن وجود داشته است.

شرحی که بدین وسیله ارائه گردید ، برداشتی است بر اساس شواهد موجود و استنباطی که اینجانب کرده ام ، نتایج دقیق زمانی آشکار می شود که برنامه ای علمی برای معرفی این مکان تاریخی و کاربری آن صورت بگیرد . (پیروز باشید)

سعید زاهدزاده

توضیحات

* گور دخمه های این روستا بخشی از پژوهشی بود که در سال ۸۹ توسط آقای مهرداد حاتمی از دانشگاه آزاد واحد شوشتر به کمک نگارنده مورد بررسی قرار گرفت .

* پیش از انقلاب ، گروههای مختلفی اعم از اروپایی و آمریکایی در شوشتر و در کل خوزستان بنا به هر عنوانی در جستجوی آثار باستانی و تاریخی بوده اند ، من جمله بنا به گفته استاد شیخ محمد علی شرف الدین گروهی خارجی بوده که در اطراف شوشتر و نیز “گرّو” کارهایی انجام داده اند که در صورت دسترسی به این اطلاعات در مطالب آینده در این سایت درج خواهد گردید .

 

معرفی یک اثر باستانی

 

 

” تخت قیصر ؟! “

پس از شکست والرین ( امپراطور روم ) از شاپور اول ، در اواخر سال ۲۵۹ یا اوایل ۲۶۰ میلادی طی جنگ ادسا ، (در ترکیه فعلی و شمال انتاکیه ) ، وی به همراه تعداد زیادی از همراهانش که به قول شاپور ، شامل صاحب منصبان ، سناتورها و سرداران روم می‌شد به اسارت افتادند .

در واقع همان‌طور که می‌دانیم هنگامی که والرین در ادسا شکست خورد و زندانی شد ، لشکر وی که شامل هفتاد هزار مرد جنگی بود به شکل اسرای جنگی در ایران ماندگار شدند . این احتمال وجود دارد که اسرای جنگی به خلق آثار تاریخی ارزشمندی کمک کرده باشند ، زیرا در قرن سوم میلادی نیروهای نظامی امپراتوری روم ، در اموری که مربوط به بنای راه‌ها ، پل‌ها و سدها می‌شد اطلاعات شایان توجهی داشتند .

از جمله کارهایی که به کمک نیروی بزرگ اسیران رومی در شوشتر صورت گرفت ، شاهکار سد و پل بزرگ “شادروان” ، “بند میزان” ، “رود گرگر” و دهها پل و بند دیگر در این شهر و سایر شهر هاست و از ساخته های مهم دیگر می توان به شهر بیشابور(نزدیک کازرون ) و نیو شابور (نیشابور ) اشاره کرد .

ضمن بررسی که بنده از جاده تاریخی “تنگ عقیلی” داشته ام ، بی راه نرفته ام اگر ساخت آنرا به ایام (حضور اسرای رومی در شوشتر) نسبت بدهم ؛ چرا که معتقدم برخی از آثار هم عصر را می بایست بصورت کلی و مرتبط با دیگر آثار ، مورد مطالعه قرار داد ، در آن صورت می توان به تصویر روشنی از تفسیر آنها دست یافت .

یکی دیگر از آثار باستانی و تاریخی شوشتر که در نزدیکی بند ساسانی میزان قرار دارد ” تخت قیصر” می باشد ؛ مکانی در ارتباط با حضور والرین (قیصر روم ) و سربازانش ؛ مشرف به رود کارون ، محوطه وسیعی که بر بالای صخره ای طبیعی واقع شده است .(در این چند دهه گذشته توسط کوچ نشینان تبدیل به روستایی به همین نام شده است )   

پیش از اشغال این محوطه ، نشانه هایی از قبوری به شکل صلیب گواه وجود تدفین هایی متفاوت با آنچه که از ایرانی ها سراغ داریم ، دیده شده است . هر چند امروزه از محل قرار گیری آنها اطلاعاتی در دست نیست اما ، در کتب مورخین ذکر آنها آمده است ، همچنین در فرهنگ عامه ، این مکان را محل زندانی شدن قیصر روم  عنوان می کنند.

در گرداگرد این صخره طبیعی ، استودانهایی مربوط به تدفین های زرتشتیان به چشم می خورد که انتساب  این مکان را به دوره ساسانی قطعیت می بخشد ، در قسمت غربی این صخره و در حاشیه رودخانه نیز شواهدی از وجود معدن سنگ بزرگ و مرغوبی وجود دارد که بطور قطعی مربوط به برداشت سنگ به منظور ساخت پل بند شادروان می باشد و امروزه با عقب نشستن آب کارون سنگهای عظیمی سر از آب بیرون آورده که اندازه های آنها با اندازه سنگهای بکار رفته در شادروان یکی می باشد . پلکانها ، سکوها و حوضچه هایی که به منظور استخراج و بارگیری این سنگها و حمل آنها توسط جریان آب کارون در ساحل “تخت قیصر” به چشم می خورد ، نشان می دهد که حجم زیادی از مصالح بکار رفته در شادروان از اطراف “تخت قیصر” تامین می شده است ، ” سنگهایی که هرگز بکار برده نشدند .

در واقع ، شواهد موجود در “تخت قیصر” و پیرامون آن ، نشان دهنده وجود یک اردوگاه رومی است ، گویای وجود معدن سنگ و گل رس و نیز کارگاه سد و پل شادروان است که زیر نظر  ماموران ایرانی مدیریت می شده است ، در این ارتباط راههای دسترسی به معدن و وجود تونلی بزرگ که افراد محلی گزارش داده اند – با وجود دستکاریهای فراوانی که در آنجا صورت گرفته است – تایید کننده مطلبی است که در پایان عنوان گردید. (پیروز باشید )

تهیه و تنظیم : سعیدزاهدزاده

توضیحات :

* شاپور حدود سال ۲۰۰ میلادی به دنیا آمده بود و هنگام آغاز پادشاهی حدود چهل سال داشت. البته در آغاز با آنکه عنوان شاهنشاه داشت ولی به احترام پدر تاجگذاری نکرد و پس از درگذشت پدر این تشریفات را انجام داد.

*شاپور یکم ، شاهنشاه ایران و انیران، دومین شاهنشاه ساسانی و فرزند اردشیر بابکان است . از ۲۴۱ تا سال ۲۷۱ میلادی ، به عنوان شاهنشاه ایران سلطنت کرد.

*شاپور به افتخار این پیروزی دستور حک پیکره‌ای عظیم، در دل کوه رحمت، در نقش رستم و بعداز آن در شهر بیشاپور را داد که وی را پیروزمندانه نشسته بر اسب، نشان می‌دهد، در حالی که مچ دست امپراتور والریانوس را به نشانه اسارت در دست گرفته، و فیلیپ عرب را نشان می‌دهد که به نشانه تسلیم در برابر وی، زانو زده و خراجگذار امپراطوری ساسانی گشته‌است. اسیر شدن والریانوس اثر غریبی در دنیای آن روز کرده و در انظار عالم، بر عظمت و ابهت خاندان ساسانی فوق‌العاده افزود.

* به نظر نمی‌رسد که در مورد مسائل کاملاً فنی ، معماری ایران متأثر از روم باشد . درست است که روم در اوج قدرت خویش بود و تقریباً هیچ فن معماری درباره بناهای گنبدی و کروی شکل و خطوط و زوایای متقاطع برجسته برایش پوشیده نبود. اما باید دقیقاً خاطرنشان نمود که کاربرد هیچ‌یک از اسلوب معماری رومی را نمی‌توان در ایران بازیافت.